Akademik kadro ilanı, bir yükseköğretim kurumunun ihtiyaç duyduğu öğretim elemanı pozisyonunu -aradığı şartlarla birlikte- adaylara duyurduğu resmî işlemdir. Araştırma görevliliğinden profesörlüğe kadar üniversitedeki bütün akademik unvanlar, önce bu ilan sürecinden geçerek doldurulur. Bu rehberde akademik kadro ilanının kanuni dayanağı, kadro türlerinin şartları ve jüri süreçleri karşılaştırmalı tablolarla, madde numaralarıyla birlikte ele alınmaktadır.
Akademik Kadro İlanının Hukuki Dayanağı
Akademik kadro ilanının çerçevesini, 4 Kasım 1981 tarihinde kabul edilip 6 Kasım 1981 tarihinde 17506 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çizer. Kanunun yanında iki yönetmelik süreci doğrudan şekillendirir: öğretim üyesi (doktor öğretim üyesi, doçent, profesör) kadrolarındaki ilan, jüri ve atama usulünü düzenleyen Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği; ve hangi birimde kaç kadronun açılabileceğini belirleyen Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik.
Akademik Kadro Türleri — Genel Karşılaştırma
Beş kadro türünün kanuni dayanağı, atamayı yapan makam ve azami atama süresi aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kadro | Kanun Maddesi | Atamayı Yapan | Azami Süre | Statü |
| Araştırma Görevlisi | M. 33 (a) / M. 50 (d) | Rektör onayı | 3 yıl (33/a) / lisansüstü eğitim süresi (50/d) | Süreli, yenilenebilir |
| Öğretim Görevlisi | Madde 31 | Rektör onayı | 2 yıl | Süreli, yenilenebilir |
| Doktor Öğretim Üyesi | Madde 23 | Rektör | 4 yıl | Süreli, yenilenebilir |
| Doçent | Madde 24 | Rektör | Kadroya bağlı (genelde süresiz/daimi) | Unvan + kadro |
| Profesör | Madde 26 | Rektör | Kadroya bağlı (daimi) | Unvan + kadro |
1. Araştırma Görevlisi Kadrosu (33/a ve 50/d Ayrımı)
Araştırma görevlisi, üniversitede yürütülen araştırma, inceleme ve deneylerde öğretim üyesine yardımcı olan öğretim elemanıdır. Kadroya girebilmek için genel olarak ALES’ten en az 70, yabancı dilden en az 50 puan alınması, sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olunması ve ilan edilen alanda tezli yüksek lisans veya doktora öğrencisi olunması aranır. Adayın nihai puanı; ALES, yabancı dil ve giriş sınavı sonuçlarının merkezi mevzuatta belirlenen ağırlıklarla ortalaması alınarak hesaplanır.
Kadronun uygulamada iki farklı hukuki görünümü vardır:
| Kriter | 33/a Kadrosu | 50/d Kadrosu |
| Amaç | Hizmetin yürütülmesi (kalıcı istihdam) | Lisansüstü eğitim süresince geçici istihdam |
| Atama usulü | Anabilim dalı başkanı önerisi → bölüm başkanı/dekan olumlu görüşü → rektör onayı | Sözleşmeli, lisansüstü eğitim gören üniversiteye bağlı |
| Süre güvencesi | 3 yıl, yeniden atanabilir; iş güvencesi bakımından daha güçlü | Eğitim süresiyle sınırlı; eğitim bitince/ilişik kesilme riski |
| Geçiş imkânı | — | 7437 sayılı Kanun Geçici Madde 84 ile belirli şartlarda 33/a’ya geçiş hakkı (talep + 6 ay içinde başvuru + güvenlik soruşturması) |
Ek Madde 38 uyarınca 1 Ocak 2018’den itibaren yeni atamalar hukuken 50/d statüsünde yapılmaktadır. 9 Şubat 2023 tarihli ve 32099 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7437 sayılı Kanun’un 2547 sayılı Kanuna eklediği Geçici Madde 84 ile, o tarihte fiilen 50/d kadrosunda bulunan ve tezli yüksek lisans/doktora eğitimine devam eden ya da bu eğitimi tamamlamış araştırma görevlilerine, altı ay içinde talep etmeleri ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesindeki şartları taşımaları kaydıyla 33/a kadrosuna geçiş hakkı tanınmıştır. Bu geçiş kendiliğinden gerçekleşmez; üniversitenin ayrı bir idari işlem tesis etmesini gerektirir ve reddi halinde idari yargı yolu açıktır.
2. Öğretim Görevlisi Kadrosu
Öğretim görevlisi, atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersleri veya özel uzmanlık isteyen konuları yürütmek üzere görevlendirilen, tek statülü akademik personeldir. Fakülte ve dört yıllık yüksekokullara atanabilmek için genel olarak tezli yüksek lisans mezuniyeti (veya lisans-yüksek lisansı birlikte veren programdan mezuniyet), ALES’ten en az 70 ve yabancı dilden en az 50 puan aranır; meslek yüksekokulu kadrolarında YÖK’ün belirlediği uzmanlık alanlarına başvuranlar için yabancı dil şartı aranmayabilir. Öğretim görevlisinin haftalık en az on iki saat ders verme yükümlülüğü bulunur ve kadroya yaş sınırı getirilmemiştir. Atama süresi en çok iki yıldır; süre sonunda kadroya başka bir öğretim üyesi talip olmadıysa ve görevde kalmakta yarar görülüyorsa aynı usulle yeniden atanabilir.
3. Doktor Öğretim Üyesi Kadrosu
Eski adıyla yardımcı doçentlik olarak bilinen doktor öğretim üyesi kadrosu, öğretim üyeliğinin ilk basamağıdır. Atanabilmek için doktora derecesine veya tıp, diş hekimliği, eczacılık ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanına ya da ÜAK’ın belirlediği sanat dallarından birinde yeterliğe sahip olmak gerekir. İlan, Resmî Gazete’de ve üniversitenin internet sitesinde en az on beş gün süreyle duyurulur (2547 sayılı Kanun madde 23, Yönetmelik madde 5). Adaylar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık/müdürlüğe teslim eder.
Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın bilim alanıyla ilgili üç profesör veya doçent kadrosundaki doçenti tespit eder. Bu üç kişi, adaylar hakkında ayrı ayrı yazılı görüş (mütalaa) sunar; dekan/müdür ilgili yönetim kurulunun görüşünü aldıktan sonra önerisini rektöre sunar ve atama rektör tarafından en çok dört yıl süreyle yapılır.
4. Doçent Kadrosu
Doçent kadrosuna geçmeden önce doçentlik unvanının kazanılmış olması zorunludur; unvan süreci ÜAK tarafından yürütülür ve doktora derecesi, yabancı dilden en az 55 puan ile ÜAK’ın belirlediği yayın/eser kriterlerinin karşılanmasını, eser incelemesinden geçilmesini gerektirir.
Üniversite, ek koşul olarak sözlü sınav da öngörmüşse bu sınav ÜAK’ın oluşturacağı jüri tarafından yapılır; jüri üyelerinden profesörlük kıdemi en yüksek olan (kabul etmezse jürinin kendi aralarından seçeceği bir üye) sınava başkanlık eder, süreci rektörlük yürütür ve birden fazla aday varsa her biri için ayrı sınav yapılır.
Unvanı kazanan aday, ancak bundan sonra üniversitelerin açtığı doçent kadrolarına başvurabilir. Kadroya atama sürecinde jüri üç profesörden oluşur ve en az biri başka üniversiteden seçilir; bu profesörler adayı ayrı ayrı değerlendirip rapor yazar, üniversite yönetim kurulu bu raporları değerlendirir ve rektör atamayı onaylar.
5. Profesör Kadrosu
Profesörlüğe yükseltilme için doçentlik unvanının alınmasından sonra en az beş yıl aynı bilim alanında çalışmış olmak ve bu süre içinde en az biri başlıca yazarlık taşıyan özgün yayın veya çalışmalar üretmiş olmak aranır. Jüri, en az üçü başka üniversitelerden olmak üzere beş profesörden oluşur ve üniversite yönetim kurulu tarafından seçilir; her jüri üyesi aday hakkında ayrı rapor yazar ve varsa birden fazla aday arasında tercihini bildirir. Bu raporlar doğrultusunda üniversite yönetim kurulu karar verir, rektör atamayı onaylar.
Adayın başvurduğu bilim/sanat alanında yeterli sayıda öğretim üyesi bulunmazsa jüri en yakın bilim alanından tamamlanır; buna rağmen beş asıl iki yedek üye sağlanamıyorsa jüri üç asıl bir yedek üye ile de oluşturulabilir.
Kanun ayrıca, profesörlük, doçentlik veya doktor öğretim üyeliği unvanını taşıyanların bu unvanı kullanabilmesi için her unvan döneminde yükseköğretim kurumlarında fiilen en az iki yıl görev yapmış olmalarını şart koşar.
Öğretim Üyesi Kadrolarında Jüri Süreci — Karşılaştırma
| Kadro | Jüri Sayısı | Kurum Dışı Üye Şartı | Değerlendirme Türü | Kararı Veren |
| Doktor Öğr. Üyesi | 3 (profesör/doçent) | En az 1 | Yazılı mütalaa | Rektör |
| Doçent | 3 profesör | En az 1 | Yazılı rapor (+varsa sözlü sınav) | Rektör |
| Profesör | 5 profesör | En az 3 | Yazılı rapor | Yönetim Kurulu → Rektör onayı |
Akademik Kadro İlanı Süreci — Adım Adım
| Adım | İşlem | Süre / Not |
| 1 | Birimin norm kadro/norm dışı kadro ihtiyacının tespiti | Bölüm/anabilim dalı önerisi |
| 2 | İlanın hazırlanması ve varsa ek/özel şartların belirlenmesi | YÖK onayı gerekebilir (öğretim üyesi kadrolarında) |
| 3 | İlanın Resmî Gazete, üniversite sitesi ve ilan.gov.tr’de yayımlanması | Doktor öğr. üyesinde en az 15 gün başvuru süresi |
| 4 | Başvuruların toplanması | Belirtilen belgelerle, ilgili dekanlık/müdürlüğe |
| 5 | Jüri tespiti ve değerlendirme | Kadro türüne göre 3 veya 5 kişilik jüri (yukarıdaki tablo) |
| 6 | Yönetim kurulu/dekan-müdür değerlendirmesi | Jüri raporları esas alınır |
| 7 | Rektör onayı ve atama | Sonuç adaya tebliğ edilir |
| 8 | İtiraz/dava süresi | Tebliğ veya ilan tarihinden itibaren 60 gün (idari yargı) |
ALES ve Yabancı Dil Puan Şartları
| Kadro | ALES | Yabancı Dil | Yaş Sınırı |
| Araştırma Görevlisi | En az 70 | En az 50 | 35 yaşını doldurmamış olmak |
| Öğretim Görevlisi (Fakülte/4 yıllık YO) | En az 70 | En az 50 | Yok |
| Öğretim Görevlisi (MYO) | En az 70 | Bazı alanlarda aranmaz | Yok |
| Doçentlik Unvanı (ÜAK) | — | En az 55 | Yok |
Bu puanlar 2547 sayılı Kanun ve Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te belirlenen asgari değerlerdir; üniversite senatosu bu asgari puanların üzerinde ek puan şartı belirleyebilir.
Norm Kadro ve Norm Dışı Kadro Ayrımı
Norm kadro, bir bölüm veya anabilim dalının eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetini sürdürebilmesi için Norm Kadro Yönetmeliği çerçevesinde önceden hesaplanmış öğretim elemanı sayısını ifade eder. Norm dışı kadro ise bu sayının üzerinde, üniversitenin somut ve gerekçeli bir ihtiyacına dayanarak YÖK’ten talep ettiği ek kadrodur.
Bir ilanın norm kadro kapsamında mı yoksa norm dışı mı açıldığı, ilan metninde veya üniversitenin kadro tahsis yazısında belirtilir; bu ayrım, sonradan açılacak bir iptal davasında idarenin yetkisinin sınırlarını değerlendirmek açısından önem taşır.
Unvan ile Kadro Arasındaki Fark
Akademik süreçte en sık karıştırılan noktalardan biri unvan ile kadronun aynı şey sanılmasıdır. Doçentlik ve profesörlük birer akademik unvandır; doçentlikte ÜAK, profesörlükte ise ilgili üniversitenin senatosu/yönetim kurulu tarafından, eser incelemesi ve nitelik değerlendirmesi sonucunda kazanılır. Kadro ise bu unvana sahip bir kişinin fiilen bir üniversitede istihdam edilebilmesini sağlayan, ilana çıkılarak doldurulan pozisyondur.
Bir kişi doçentlik unvanına sahip olduğu hâlde, herhangi bir üniversitede doçent kadrosuna henüz atanmamış olabilir; tersine, kadroya atanabilmek için de önce unvanın kazanılmış olması zorunludur. Doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadrolarında ise ayrı bir “unvan” aşaması yoktur; doktora derecesi ve kanunda sayılan diğer şartlar doğrudan kadroya atanma şartı olarak işler.
Yurt Dışında Kazanılan Unvanların Denkliği
Doktora sonrası yurt dışındaki yükseköğretim veya araştırma kurumlarında doçentlik unvanı ya da yetkisini kazanmış ve bu unvanla en az iki yıl fiilen görev yapmış Türk veya yabancı uyruklu araştırmacıların bu unvanının Türkiye’de geçerli sayılabilmesi için Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından denklik verilmesi gerekir (2547 sayılı Kanun madde 27).
Aynı denklik zorunluluğu, kapsamı ve usulü farklılık göstermekle birlikte profesörlük unvanı için de geçerlidir.
İlan Metninde Bulunması Gereken Unsurlar ve Yasak Şartlar
Üniversiteler, bilimsel kaliteyi yükseltmek amacıyla kanunda sayılan asgari şartların üzerine ek koşullar koyabilir; ancak bu yetkinin sınırı hem YÖK’ün üniversitelere gönderdiği yazıyla hem de doğrudan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nin 2. maddesinin üçüncü fıkrasıyla (9/3/2021 tarihli ve 31418 sayılı Resmî Gazete ile eklenmiştir) çizilmiştir.
Bu hükme göre ilana başvuru koşulu olarak adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tezi ile akademik çalışmalarının adının bir kısmının ya da tamamının kullanılması yasaktır — yani bir ilan, fiilen tek bir adayı tarif edecek şekilde belirli bir tez başlığını veya makale adını şart olarak koyamaz.
Buna göre bir ilan metninde:
- Aranan bilim alanı ve varsa alt uzmanlık konusu açıkça belirtilmelidir,
- Şartlar bilimsel, objektif ve denetlenebilir nitelikte olmalıdır,
- Adayın tez/eser adının bir kısmını veya tamamını içeren kişiye özel ifadeler yer alamaz,
- Araştırma görevlisi ilanlarında lisans mezuniyeti ve lisansüstü öğrencilik şartı dışında ek koşul aranamaz,
- Öğretim görevlisi ilanlarında adayı ayrıca “lisansüstü öğrenci olmak”la zorunlu tutan bir şart konulamaz; yalnızca mezuniyet düzeyi ve -varsa- tecrübe şartı aranabilir.
Bu sınırların ihlali, ilana karşı hukuki yolları açar. Bir ilanın somut olarak belirli bir adayı hedef aldığı iddia ediliyorsa izlenecek yol ve süreler ayrı bir yazımızda ele alınmıştır:
İlana karşı itiraz ve idari yargıda iptal davası açma usulü ile 60 günlük dava açma süresine ilişkin ayrıntılı bilgi için:
Akademik Kadro İlanına İtiraz ve İptal Davası
Akademik Kadro İptal Davası Nedir?
2026 Akademisyen Maaşları (Yaklaşık)
Akademik kadroya atanan personelin maaşı; unvan, derece-kademe, kıdem, medeni hâl, akademik teşvik puanı ve idari görev tazminatları gibi unsurlara göre değişir. 2026 yılı kamu görevlisi kök maaş artışları sonrası unvan bazlı yaklaşık ve net (bekâr personel için, ek ödemeler hariç) taban rakamlar şöyledir:
| Unvan | 2026 Ocak (yaklaşık) | 2026 Temmuz (yaklaşık) |
| Araştırma Görevlisi | ~90.000 TL | ~101.500 TL |
| Öğretim Görevlisi | ~92.000 TL | ~104.500 TL |
| Doktor Öğretim Üyesi | ~104.500 TL | ~118.500 TL |
| Doçent | ~113.000 TL | ~128.000 TL |
| Profesör | ~139.000 TL | ~157.500 TL |
Rakamlar; aile yardımı, akademik teşvik ödeneği, ek ders ücreti, idari görev tazminatı ve vakıf üniversitesi farkları hariç, yalnızca temel/çıplak maaşa ilişkin yaklaşık değerlerdir ve kesin bordro kurum/kişiye göre değişir. Güncel unvan bazlı ayrıntılı hesaplama için:
Akademik Kadro İlanına İtiraz ve Dava Hakkı
Akademik kadro ilanı da atama sonrası tesis edilen işlemler de birer idari işlem niteliği taşır ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde denetime tabidir. İlanın kişiye özel şartlar içerdiği, objektiflikten uzak olduğu veya mevzuata aykırı hazırlandığı düşünülüyorsa aday, ilanın yayım tarihinden itibaren 60 gün içinde önce üniversiteye yazılı itirazda bulunabilir ya da doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilir; üniversiteye yapılan itirazın reddi veya 60 gün içinde cevap verilmemesi (zımni ret) hâlinde de aynı süre içinde dava yolu açık kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
Araştırma görevlisi kadrosunda en fazla kaç yıl kalınabilir?
33/a kadrosunda atama süresi en çok üç yıldır; süre sonunda görev kendiliğinden sona erer, ancak aynı usulle yeniden atanmak mümkündür. 50/d kadrosunda ise süre, adayın lisansüstü eğitim süresine bağlıdır.
50/d ile 33/a araştırma görevlisi kadrosu arasındaki temel fark nedir?
50/d, lisansüstü eğitim süresince geçerli olan sözleşmeli ve daha geçici bir statüyken; 33/a, rektör onayıyla tesis edilen ve iş güvencesi bakımından daha güçlü kabul edilen bir kadrodur. 7437 sayılı Kanun’la getirilen Geçici Madde 84, belirli şartları taşıyan 50/d’li araştırma görevlilerine 33/a’ya geçiş imkânı tanımıştır.
Doçentlik unvanı ile doçent kadrosu aynı şey midir?
Hayır. Doçentlik unvanı ÜAK tarafından eser incelemesi ve -varsa- sözlü sınav sonucunda verilir; doçent kadrosu ise bu unvana sahip bir kişinin bir üniversitede açılan ilana başvurup üç profesörlük jüri değerlendirmesi sonucunda atanmasıyla kazanılır.
Profesörlük jürisi kaç kişiden oluşur?
Beş profesörden oluşur ve bunların en az üçü başka üniversitelerden seçilir; yeterli sayıda öğretim üyesi bulunamazsa jüri en yakın bilim alanından, gerekirse üç asıl bir yedek üyeyle tamamlanabilir.
Öğretim görevlisi ile araştırma görevlisi arasındaki fark nedir?
Öğretim görevlisinin haftalık asgari 12 saat ders yükümlülüğü vardır ve yaş sınırı aranmaz; araştırma görevlisinde ise ders verme zorunluluğu bulunmaz (doktorasını tamamlayanlar hariç) ve kadroya girişte 35 yaş sınırı uygulanır.
Akademik kadro ilanına karşı ne kadar sürede itiraz edilebilir?
İlanın yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde hem üniversiteye yazılı itiraz hem de idare mahkemesinde doğrudan iptal davası yolu açıktır.