Doçentlik başvurusunda bulunan bir öğretim üyesinin dosyası, Doçentlik Yönetmeliği çerçevesinde belirli aşamalardan geçirilerek değerlendirilir. Bu değerlendirme sürecinin aday lehine sonuçlanmaması hâlinde, ilgili mevzuat adaya başvurusunun reddi kararına karşı itiraz hakkı tanımaktadır. Doçentlik itiraz dilekçesi örneği arayan adayların, dilekçelerini hangi mercie, hangi süre içinde ve hangi somut gerekçelerle sunacaklarını doğru biçimde kurgulaması, sürecin sonucunu doğrudan etkileyen bir unsurdur.
Bu makalede doçentlik başvurusunun reddine yol açan üç temel sebep etik ihlal, asgari başvuru şartlarının sağlanamaması ve eser incelemesinde başarısızlık ayrı ayrı ele alınmakta; her bir sebep için ayrı bir doçentlik itiraz dilekçesi örneği ile itiraz mercii, süresi ve dikkat edilmesi gereken hususlar paylaşılmaktadır.
Doçentlik başvurusunda bulunan bir öğretim üyesinin dosyası, Doçentlik Yönetmeliği çerçevesinde belirli aşamalardan geçirilerek değerlendirilir. Bu değerlendirme sürecinin aday lehine sonuçlanmaması hâlinde, ilgili mevzuat adaya başvurusunun reddi kararına karşı itiraz hakkı tanımaktadır. Doçentlik itiraz dilekçesi örneği arayan adayların, dilekçelerini hangi mercie, hangi süre içinde ve hangi somut gerekçelerle sunacaklarını doğru biçimde kurgulaması, sürecin sonucunu doğrudan etkileyen bir unsurdur.
Bu makalede doçentlik başvurusunun reddine yol açan üç temel sebep — etik ihlal, asgari başvuru şartlarının sağlanamaması ve eser incelemesinde başarısızlık — ayrı ayrı ele alınmakta; her bir sebep için ayrı bir doçentlik itiraz dilekçesi örneği ile itiraz mercii, süresi ve dikkat edilmesi gereken hususlar paylaşılmaktadır.
Doçentlik İtiraz Dilekçesi Nedir?
Doçentlik itiraz dilekçesi, Üniversitelerarası Kurul tarafından reddedilen bir doçentlik başvurusuna karşı, kararı veren ilgili komisyona veya etik kuruluna hitaben yazılı ve ıslak imzalı biçimde sunulan; ret gerekçesinin hukuka aykırılığını somut delillerle ortaya koyan ve tesis edilen işlemin geri alınmasını talep eden idari başvuru dilekçesidir.
Doçentlik Başvuru Süreci Nasıl İşler?
Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından yılda iki dönem hâlinde (genellikle Mart ve Ekim aylarında) ilan edilen takvime göre, Doçentlik Bilgi Sistemi (DBS) adı verilen elektronik sistem üzerinden yapılır. Aday; özgeçmişini, yayın listesini, akademik çalışmalarını ve mevzuatın aradığı diğer belgeleri sisteme yükler. 50 MB’ı aşan dosyalar için ilgili eserlerin ayrıca fiziki olarak ÜAK’a gönderilmesi gerekebilir. Başvuru koşulları, başvurulan bilim alanına göre değişiklik gösterdiğinden, başvuru öncesinde ÜAK’ın yayımladığı kılavuzların ve o döneme ait tablo hâlindeki başvuru şartlarının dikkatle incelenmesi önerilir.
Doçentlik Değerlendirmesi Kaç Aşamada Yapılır?
Doçentlik değerlendirme jürisi, adayın dosyasını sırasıyla üç ayrı süzgeçten geçirir. Bu aşamalardan herhangi birinde olumsuz kanaate varılması, sonraki aşamaya geçilmeden başvurunun reddiyle sonuçlanabilir. Aşağıdaki tablo bu üç aşamayı ve her birinde görevli organı özetlemektedir.
| Aşama | Değerlendiren Organ | Olumsuz Sonucun Niteliği |
| 1. Araştırma ve yayın etiği incelemesi | Jüri üyesi/üyeleri → Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu | Etik ihlal kararı |
| 2. Asgari başvuru şartları incelemesi | Jüri üyeleri → Doçentlik Komisyonu | Asgari şartların sağlanamadığı kararı |
| 3. Eser inceleme (bilim/sanat alanına katkı) | Jüri üyeleri (5 asıl-2 yedek veya 3 asıl-1 yedek) | Başarısız kararı |
Bir aşamada dosyada herhangi bir sorun tespit edilmemesi hâlinde değerlendirme bir sonraki aşamaya geçer; eser incelemesi aşamasına kadar hiçbir olumsuzluk saptanmayan adaylar hakkında jüri üyeleri, akademik çalışmaların nitelik ve bilim/sanat alanına katkısını esas alan ayrıntılı ve gerekçeli bir rapor düzenleyerek adayı başarılı veya başarısız bulduğunu bildirir.
Doçentlik Başvurusu Hangi Hâllerde Reddedilir?
Yukarıda özetlenen üç aşamalı değerlendirmenin doğal sonucu olarak, doçentlik başvurusunun reddi de üç ayrı gerekçeye dayanabilir:
- Etik ihlal tespiti: Jüri üyesi ya da üyelerinin dosyada araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunduğu yönündeki raporunun, ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından da kabul edilmesi.
- Asgari şartların sağlanamaması: Jüri üyelerinin, adayın başvurulan bilim alanı için aranan asgari koşulları (yayın sayısı, atıf, tez danışmanlığı vb.) karşılamadığı yönündeki değerlendirmesinin Doçentlik Komisyonunca onaylanması.
- Eser incelemesinde başarısızlık: Etik ve asgari şart bakımından sorun bulunmayan adayın akademik çalışmalarının, jüri çoğunluğunca bilim/sanat alanına yeterli katkı sağlamadığı gerekçesiyle ‘başarısız’ olarak değerlendirilmesi.
Bu üç hâlin her birine karşı ayrı bir itiraz yolu ve ayrı bir doçentlik itiraz dilekçesi örneği kullanılması gerekmektedir; zira itirazın yöneltileceği merci ve dayandırılacağı gerekçeler ret sebebine göre değişmektedir.
Ret Kararına İtiraz: Kime, Nereye ve Kaç Gün İçinde Başvurulur?
İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 11. maddesi uyarınca, idari işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi talebiyle üst makama ya da işlemi yapan makama başvurulması mümkündür. Doçentlik başvurusunun reddi kararı da bir idari işlem olduğundan, adayın idari yargıda doğrudan iptal davası açma hakkının yanı sıra, aşağıdaki tabloda özetlenen şekilde itiraz hakkı da bulunmaktadır.
| Ret Sebebi | İtiraz Edilecek Merci | Süre | Sürenin Başlangıcı |
| Etik ihlal | Kararı veren Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu | 60 gün | Etik ihlal kararının fiziki tebligatının yapıldığı tarih |
| Asgari şartların sağlanamaması | Doçentlik Komisyonu | 60 gün | Kararın DBS üzerinden elektronik erişime açıldığı tarih |
| Eser incelemesinde başarısızlık | Doçentlik Komisyonu | 60 gün | Jüri raporlarının erişime açıldığı tarihi izleyen 5. gün (tebliğ fikri) |
Etik ihlal kararları Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından adaylara fiziki tebligatla bildirilir; bu nedenle itiraz süresinin başlangıcında DBS’deki bildirim tarihi değil, fiziki tebligatın ulaştığı tarih esas alınır. Asgari şart ve başarısızlık kararlarında ise süre, ilgili kararın veya jüri raporunun Doçentlik Bilgi Sistemi üzerinden erişime açılmasına bağlı olarak işlemeye başlar.
İtiraz dilekçelerinin sistem üzerinden elektronik olarak gönderilmesi mümkün değildir; dilekçenin ıslak imzalı olarak hazırlanıp Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’na elden teslim edilmesi ya da iadeli taahhütlü posta veya kargo yoluyla gönderilmesi gerekmektedir. Posta yoluyla gönderimde dilekçenin hangi komisyona hitaben yazıldığının belirtilmiş olması yeterli olup, zarfın alıcı kısmına ayrıca ilgili komisyonun yazılması zorunlu değildir.
Doçentlik İtiraz Dilekçesi Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Doçentlik itiraz dilekçesinin ikna ediciliği, büyük ölçüde olayın nasıl anlatıldığına ve iddiaların hangi somut unsurlarla desteklendiğine bağlıdır. Dilekçe hazırlanırken aşağıdaki noktaların gözetilmesi, itirazın incelenme sürecine olumlu katkı sağlar:
- Ret gerekçesine konu olay, teknik ayrıntılarıyla ve kronolojik bir sırayla, iddia edilen her husus için ayrı ayrı yanıt verilecek şekilde anlatılmalıdır.
- Etik ihlal iddialarında, isnat edilen fiilin (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım vb.) mevzuattaki tanımı ile somut olay arasındaki uyumsuzluk açıkça ortaya konmalıdır.
- Elde bulunan ortak yazar beyanı, kurum yazışmaları, destekleyici e-postalar gibi belgeler dilekçe ekine konularak iddialar somut delille güçlendirilmelidir.
- Benzer konularda daha önce verilmiş komisyon veya mahkeme kararlarına genel eğilim olarak atıf yapılabilir; ancak esas/karar numarası ya da tarih paylaşmak zorunlu değildir.
- Dilekçe üslubu her koşulda profesyonel tutulmalı, jüri üyelerine veya komisyona yönelik ağır ifadelerden kaçınılmalıdır.
Ayrıca Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin 15/2. maddesi uyarınca, itiraz içerisinde daha önce sunulmamış yeni bir delil veya kanıt gösterilmedikçe itirazın incelenmeksizin reddedilebileceği unutulmamalı; hazırlanacak dilekçede bu husus özellikle gözetilmelidir.
Doçentlik İtiraz Dilekçesi Örneği: Etik İhlal Sebebiyle
Jüri üyesi veya üyelerince ileri sürülen etik ihlal iddiaları, ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından incelenip karara bağlanır. Komisyonun adayın etik ihlalde bulunduğu yönünde karar vermesi hâlinde doçentlik başvurusu iptal edilir ve aday, aşağıdaki örnekte olduğu gibi bir dilekçeyle bu karara itiraz edebilir.
T.C.
ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI
… Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu’na
İLGİ : …/…/… tarihli ve … sayılı yazınız
KONU : Hakkımdaki etik ihlal kararının ve bu karara dayanılarak tesis edilen doçentlik başvurusu iptali işleminin geri alınması talepli itiraz dilekçesidir.
İDDİAYA KONU ESER(LER) : [Etik ihlal iddiasına konu edilen eserin/eserlerin adı ve yayın bilgileri]
AÇIKLAMALAR:
1- Hakkımda ileri sürülen etik ihlal iddiası, … Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda … gerekçesiyle, Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin … maddesi uyarınca kabul edilmiş; bu karar tarafıma … tarihinde tebliğ edilerek doçentlik başvurum iptal edilmiştir.
2- Ancak tarafıma isnat edilen fiil, yukarıda anılan Yönerge’de tanımlanan etik ihlal türlerinden herhangi biriyle örtüşmemekte olup, hakkımda tesis edilen işlem bu yönüyle hukuka aykırıdır. Şöyle ki; [somut olayın teknik ayrıntılarıyla anlatımı, hangi eserde hangi gerekçeyle sorun görüldüğü, bu değerlendirmenin neden isabetsiz olduğu].
3- İddia konusu husus, mevzuatta tanımlanan intihal, sahtecilik, çarpıtma, haksız yazarlık, tekrar yayım gibi eylem tiplerinden hiçbiriyle uyuşmamaktadır. Ayrıca konuya ilişkin literatürde ve etik ihlal kararlarında yer alan tanımlar da somut olayda etik ihlalin bulunmadığını doğrulamaktadır.
4- Ekte sunduğum [ortak yazar beyanı / yazışmalar / kurum yazısı] belgeleri, iddianın aksini ortaya koyan yeni delil ve açıklama niteliğinde olup, bu belgeler ilk değerlendirme aşamasında Komisyon önünde bulunmamaktaydı.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda açıkladığım ve ekte sunduğum yeni delil ve belgeler doğrultusunda, hakkımdaki etik ihlal kararının kaldırılmasına, bu karara dayanılarak tesis edilen doçentlik başvurusu iptali işleminin geri alınmasına ve etik ihlalde bulunmadığıma karar verilmesini saygılarımla arz ederim. …/…/…
Unvanı / Adı Soyadı
Çalıştığı Kurum
Adres:
GSM:
E-posta:
Ekler: 1- … 2- … 3- …
Doçentlik İtiraz Dilekçesi Örneği: Asgari Şartların Sağlanamaması Sebebiyle
Jüri üyelerinin adayın asgari başvuru şartlarını taşımadığı yönündeki raporu Doçentlik Komisyonu tarafından onaylandığında, adayın başvurusu bu gerekçeyle iptal edilir. Bu durumda kararı veren Doçentlik Komisyonu’na hitaben aşağıdaki gibi bir doçentlik itiraz dilekçesi hazırlanabilir.
T.C.
ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI
Doçentlik Komisyonu’na
KONU : … döneminde yaptığım doçentlik başvurumun, Komisyonunuzun …/…/… tarihli kararıyla asgari başvuru şartlarını sağlamadığım gerekçesiyle iptali yönünde tesis edilen işleme karşı itirazlarımın sunulması ve işlemin geri alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- … döneminde … bilim alanında yaptığım doçentlik başvuru dosyamı incelemek üzere görevlendirilen jüri üyelerinden … üyenin, asgari başvuru şartlarını sağlamadığım yönünde rapor düzenlemesi üzerine, Komisyonunuz …/…/… tarihli toplantısında, aşağıda özetlenen gerekçelerle asgari şartları sağlamadığıma karar vermiştir: [Komisyon kararında yer alan hesaplama dışı bırakma gerekçelerinin özeti].
2- Ancak sayılan çalışmaların hesaplama dışı bırakılması işlemi teknik açıdan hatalıdır. Şöyle ki; [ilgili yayının/atfın/faaliyetin hangi tabloya, hangi kritere göre değerlendirilmesi gerektiği ve mevcut değerlendirmenin bu kritere neden aykırı olduğu ayrıntılı biçimde anlatılmalıdır].
3- Bu hususta ÜAK tarafından sıkça sorulan sorular ve cevapları ile mevzuat metinlerinde yer alan açıklamalar da tarafımın değerlendirmesini doğrulamaktadır. Ayrıca benzer nitelikteki başvurularda verilen komisyon kararlarında da aynı türdeki çalışmaların hesaplamaya dahil edildiği görülmektedir.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda izah ettiğim gerekçelerle, hesaplama dışı bırakılan çalışmalarımın yeniden değerlendirmeye dahil edilmesini, bu doğrultuda asgari başvuru şartlarını sağladığımın tespitiyle Komisyonunuzun …/…/… tarihli kararının kaldırılmasını ve doçentlik başvurumun asgari şartlar yönünden olumlu değerlendirilmesini saygılarımla arz ederim. …/…/…
Unvanı / Adı Soyadı
Çalıştığı Kurum
Adres / GSM / E-posta
Ekler: 1- … 2- … 3- …
Doçentlik İtiraz Dilekçesi Örneği: Eser İncelemesinde Başarısızlık Sebebiyle
Etik ve asgari şart bakımından sorun tespit edilmeyen, ancak jüri çoğunluğunca akademik çalışmaları bilim/sanat alanına yeterli katkı sağlamadığı gerekçesiyle ‘başarısız’ bulunan adaylar da doçentlik başvurusunun reddi kararına karşı Doçentlik Komisyonu’na itiraz edebilir.
T.C.
ÜNİVERSİTELERARASI KURUL BAŞKANLIĞI
Doçentlik Komisyonu’na
KONU : Doçentlik dosyamı inceleyen … asıl jüri üyesinden …’ünün hakkımda “BAŞARISIZ” raporu düzenlemesi gerekçesiyle doçentlik başvurumun iptali yönünde tesis edilen işleme karşı itirazlarımın sunulması ve işlemin geri alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Tarafımca … döneminde … bilim alanında yapılan doçentlik başvurusu, Doçentlik Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dosyamın bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygunluk ile asgari koşulların sağlanıp sağlanmadığı yönünden incelenerek bu iki aşamayı başarıyla tamamlamıştır.
2- Akabinde Doçentlik Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 2. fıkrası gereği başarılı/başarısız şeklinde düzenlenen jüri raporları açıklanmış olup, … asıl jüri üyesinden …’ünün tarafımı BAŞARISIZ olarak değerlendirmesi üzerine, Doçentlik Bilgi Sistemi üzerinden …/…/… tarihinde doçentlik başvurumun reddine ilişkin işlem tesis edilmiştir (Doçentlik Yönetmeliği m.6/7). DBS üzerinde erişime açılan jüri raporlarında yer alan gerekçeler ise şu şekildedir: [raporlarda yer alan olumsuz gerekçelerin özeti].
3- Belirtilen gerekçeler, akademik çalışmalarımın niteliği ve bilim alanına katkısı somut biçimde değerlendirilmeksizin, sübjektif ve gerekçesiz nitelendirmelere dayanmaktadır. Şöyle ki; [ilgili yayının hangi yönüyle katkı sağladığı, jüri raporundaki değerlendirmenin hangi noktada hatalı ya da eksik olduğu ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır].
4- Bu hususta emsal nitelikteki komisyon ve mahkeme kararlarında da, jüri raporlarının somut, denetlenebilir ve gerekçeli olması gerektiği; genel geçer ifadelerle ‘yetersiz’ nitelendirmesinin başvurunun reddi için yeterli görülmediği istikrarlı biçimde vurgulanmaktadır.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda ayrıntılı biçimde açıkladığım gerekçelerle, hakkımda düzenlenen başarısız jüri raporunun ve bu rapora dayanılarak tesis edilen doçentlik başvurusu reddi işleminin kaldırılmasını, dosyamın akademik çalışmalarımın bilim alanına katkısı esas alınarak yeniden değerlendirilmesini saygılarımla arz ederim. …/…/…
Unvanı / Adı Soyadı
Çalıştığı Kurum
Adres / GSM / E-posta
Ekler: 1- … 2- … 3- …
Sıkça Sorulan Sorular
Doçentlik itiraz dilekçesi kaç gün içinde verilmelidir?
Ret sebebi ne olursa olsun, doçentlik başvurusunun reddi kararına itiraz süresi 60 gündür. Bu sürenin başlangıcı ret sebebine göre değişir: etik ihlal kararlarında fiziki tebligat tarihi, asgari şart ve başarısızlık kararlarında ise kararın veya jüri raporlarının Doçentlik Bilgi Sistemi’nde erişime açılmasına bağlı tebliğ fikri esas alınır.
Doçentlik itiraz dilekçesi elektronik ortamda gönderilebilir mi?
Hayır. İtiraz dilekçelerinin Doçentlik Bilgi Sistemi üzerinden gönderilmesi mümkün değildir; dilekçenin yazılı ve ıslak imzalı olarak hazırlanıp Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’na elden teslim edilmesi veya iadeli taahhütlü posta ya da kargo yoluyla gönderilmesi gerekmektedir.
İtiraz dilekçesi reddedilirse başka bir hukuki yol var mıdır?
İtirazın reddedilmesi ya da incelenmeksizin reddedilmesi hâlinde, doçentlik başvurusunun reddi kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür. Uygulamada itiraz yolu ile dava açma hakkı birlikte veya ayrı ayrı kullanılabilmektedir.
İtiraz süreci, dava açma süresini durdurur mu?
Bu konu tartışmalı olup idari yargı içtihadında farklı yorumlara rastlanabilmektedir. Bu nedenle itiraz sonucu beklenmeksizin, ret kararının tebliğinden itibaren işlemeye başlayan 60 günlük dava açma süresinin ayrıca takip edilmesi, süre kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.
İtiraz dilekçesinde yeni delil sunmak zorunlu mudur?
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin 15/2. maddesi uyarınca, itiraz içerisinde ilk değerlendirmede sunulmamış yeni bir delil veya kanıt gösterilmedikçe itiraz incelenmeksizin reddedilebilmektedir. Bu nedenle dilekçenin yalnızca önceki savunmayı tekrar etmek yerine, somut yeni belge veya açıklama içerecek şekilde hazırlanması önerilir.
Sonuç
Doçentlik başvurusunun reddi, akademik kariyerin ilerleyişini doğrudan etkileyen ciddi bir idari işlemdir; ancak bu kararın kesin ve tartışmasız olduğu anlamına gelmez. Ret gerekçesinin türüne göre doğru mercie, doğru süre içinde ve somut delillerle desteklenmiş bir doçentlik itiraz dilekçesi sunulması, işlemin geri alınmasını ve sürecin aday lehine yeniden değerlendirilmesini mümkün kılabilir.
Reform Hukuk Bürosu olarak, yükseköğretim ve akademik personel hukuku alanında doçentlik itiraz dilekçelerinin hazırlanması, itiraz sürecinin takibi ve gerektiğinde idare mahkemelerinde iptal davası açılması konularında dosya bazında destek sağlıyoruz. Her başvurunun kendi somut koşulları farklı olduğundan, genel geçer bir sonuç vaadinde bulunmuyor; dosyanızın özelliklerine göre hazırlanacak bir itiraz stratejisi için hukuki destek almanızı öneriyoruz.
Bu makale genel bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukatla görüşmenizi öneririz.